Strojenie ukulele koncertowego to jedna z pierwszych i najważniejszych umiejętności, którą musi opanować każdy miłośnik tego instrumentu. Bez odpowiedniego stroju nawet najpiękniej wykonane ukulele nie zabrzmi tak, jak powinno. Na szczęście proces ten jest stosunkowo prosty i intuicyjny, zwłaszcza gdy skorzystamy z dostępnych narzędzi. Ukulele koncertowe jest instrumentem sopranowym, jednak jego strój jest standardowy dla większości ukulele, w tym także koncertowych.
Najczęściej spotykanym strojem dla ukulele jest tzw. strój GCEA, gdzie litery oznaczają dźwięki poszczególnych strun, licząc od góry (najbliżej grającego) do dołu. Zazwyczaj struna G jest wyższa od struny C, co jest pewnym wyjątkiem od reguły, że wyższe litery oznaczają wyższe dźwięki. Jest to tak zwany „high G” i jest to najbardziej popularne rozwiązanie. Istnieje również wariant „low G”, gdzie struna G jest niższa, brzmiąc bardziej jak w gitarze. W tym poradniku skupimy się na najpopularniejszym stroju „high G”.
Do strojenia ukulele koncertowego potrzebne będą nam przede wszystkim dźwięki referencyjne. Możemy je uzyskać na kilka sposobów, które omówimy szczegółowo. Kluczowe jest, aby każde strojenie było precyzyjne, ponieważ nawet niewielkie odchylenia mogą znacząco wpłynąć na brzmienie całego instrumentu, zwłaszcza podczas gry akordowej. Nastrojenie ukulele to czynność, którą należy wykonywać przed każdą sesją gry, a także podczas niej, jeśli zauważymy, że dźwięki zaczynają się rozjeżdżać.
Metody strojenia ukulele koncertowego
Istnieje kilka sprawdzonych metod, które pozwolą Ci precyzyjnie nastroić Twoje ukulele koncertowe. Wybór konkretnej metody zależy od Twoich preferencji, dostępnych narzędzi i sytuacji, w której się znajdujesz. Każda z nich ma swoje zalety i warto znać je wszystkie, aby być przygotowanym na każdą okazję. Najważniejsze to konsekwentnie stosować wybraną metodę i dbać o dokładność.
Najpopularniejszym i najbardziej dostępnym rozwiązaniem jest użycie stroika elektronicznego. Są to małe urządzenia, które reagują na drgania strun i wyświetlają nazwę dźwięku oraz informację, czy struna jest za nisko, za wysoko, czy w odpowiednim stroju. Stroiki elektroniczne są zazwyczaj wyposażone w klips, który można zamontować na główce ukulele, co ułatwia odczyt. Wiele z nich jest uniwersalnych i nadaje się do strojenia różnych instrumentów.
Alternatywą dla stroików elektronicznych są aplikacje mobilne. Na rynku dostępnych jest wiele darmowych i płatnych aplikacji na smartfony, które działają podobnie do stroików elektronicznych, wykorzystując mikrofon telefonu do wykrywania dźwięku. Są one wygodne, ponieważ większość osób ma telefon zawsze przy sobie. Warto jednak pamiętać, że ich dokładność może być nieco niższa w hałaśliwym otoczeniu.
Dla bardziej zaawansowanych graczy lub tych, którzy chcą rozwijać swoje słuchanie muzyczne, doskonałą metodą jest strojenie na słuch. Wymaga to jednak pewnej wprawy i dobrego ucha. Można wykorzystać do tego dźwięk referencyjny z innego instrumentu (np. pianina, gitary) lub z Internetu (wiele stron oferuje nagrania dźwięków poszczególnych strun). W tym przypadku stroimy kolejne struny, porównując ich dźwięk z dźwiękiem referencyjnym.
Strojenie krok po kroku (strój GCEA)
Teraz przejdziemy do konkretnych kroków, które pozwolą Ci nastroić ukulele koncertowe do popularnego stroju GCEA. Pamiętaj, że struny naciągają się i rozciągają, dlatego strojenie przed każdą grą jest kluczowe. Proces ten staje się z czasem coraz szybszy i bardziej automatyczny.
Zaczynamy od najwyższej struny, licząc od góry (tej najbliżej grającego). Ta struna powinna brzmieć jak dźwięk A. Jeśli używasz stroika elektronicznego lub aplikacji, dokręcaj lub poluzuj tę strunę, aż stroik wskaże dźwięk A i będzie znajdował się na zielonym polu (lub wskaźniku wskazującym prawidłowy strój). Pamiętaj, aby dokręcać strunę stopniowo, zwłaszcza jeśli jest bardzo rozstrojona, aby uniknąć zerwania.
Następnie przechodzimy do drugiej struny od góry. Ta struna powinna brzmieć jak dźwięk E. Podobnie jak w przypadku struny A, dokręcaj lub poluzuj strunę, aż uzyskasz prawidłowy dźwięk E na swoim stroiku. Zwróć uwagę na wskazania stroika, aby upewnić się, że dźwięk jest czysty i stabilny.
Kolejna struna, czyli trzecia od góry, powinna brzmieć jak dźwięk C. Jest to najniższa struna w stroju ukulele, jeśli korzystasz z popularnego układu „high G”. Powtórz procedurę strojenia, dopasowując dźwięk do referencyjnego C. Ważne jest, aby nie pomylić tego dźwięku z innymi, podobnie brzmiącymi nutami.
Ostatnia struna, czwarta od góry (najniżej położona), powinna brzmieć jak dźwięk G. W popularnym stroju „high G” ten dźwięk będzie wyższy od dźwięku struny C. Jeśli używasz stroju „low G”, dźwięk G będzie niższy od C. Dostrój tę strunę do prawidłowego dźwięku G. Po nastrojeniu wszystkich czterech strun warto przejść przez nie jeszcze raz, aby upewnić się, że żaden dźwięk się nie zmienił podczas strojenia pozostałych strun.
Praktyczne wskazówki dotyczące strojenia
Aby strojenie ukulele koncertowego było efektywne i bezproblemowe, warto poznać kilka praktycznych wskazówek. Te drobne szczegóły mogą znacząco ułatwić proces i zapewnić lepsze rezultaty. Dbając o te aspekty, sprawisz, że Twoje ukulele będzie zawsze gotowe do gry w najlepszym możliwym brzmieniu.
Przede wszystkim, gdy naciągasz nową strunę lub gdy struna jest bardzo rozstrojona, zawsze naciągaj ją stopniowo do docelowego dźwięku. Unikaj gwałtownego dokręcania, które może prowadzić do zerwania struny lub uszkodzenia klucza. Lepiej kilka razy dokręcić i poluzować, aby osiągnąć pożądany dźwięk, niż zrobić to za jednym razem i narazić instrument na niebezpieczeństwo.
Po nastrojeniu wszystkich strun, zagraj kilka akordów. Pozwoli to strunom się ustabilizować i sprawdzić, czy strój nie „płynie”. Jeśli zauważysz, że po zagraniu akordów dźwięki się lekko rozjeżdżają, delikatnie popraw je jeszcze raz. Jest to szczególnie ważne w przypadku nowych strun, które potrzebują czasu, aby się „rozciągnąć” i osiągnąć stabilny strój.
Zwróć uwagę na położenie stroika. Jeśli używasz stroika z klipsem, upewnij się, że jest on dobrze zamocowany na główce instrumentu. Niektóre materiały mogą tłumić drgania, dlatego warto eksperymentować z jego pozycją. Jeśli korzystasz z aplikacji mobilnej, staraj się grać w miarę cichym otoczeniu, aby mikrofon telefonu mógł precyzyjnie wychwycić dźwięk strun, a nie hałas z zewnątrz.
Regularnie czyść instrument, zwłaszcza podstrunnicę i struny. Brud i kurz mogą wpływać na rezonans instrumentu i tym samym na jego strojenie. Używaj miękkiej, suchej ściereczki do przetarcia ukulele po każdej sesji gry. Dbanie o czystość to nie tylko estetyka, ale także troska o jakość dźwięku i długowieczność instrumentu.
